پخش زنده
امروز: -
کاظمی در برنامه گفتگوی ویژه خبری:
برای برگزار شدن حضوری مدارس، برنامه ریزی شده است
وزیر آموزش و پرورش گفت: برای برگزار شدن حضوری مدارس، برنامه ریزی شده و قرار است کارگروهی تشکیل شود تا از تعطیلات بی رویه مدارس جلوگیری شود.
به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، علیرضا کاظمی با حضور در برنامه گفتگوی ویژه خبری گفت: در زمان جنگ، بیش از یک میلیون و ۷۹۰ هزار دانش آموز در امتحانات نهایی شرکت کردند و معلمان، ۲۵ میلیون برگه تشریحی را تصحیح کردند.
مشروح این گفتگو به شرح زیر است:
مجری: میخواهیم در آستانه سال تحصیلی جدید و با توجه به اینکه نظام آموزشی دو جنگ بسیار مهم را پشت سر گذاشته و البته خودش در عرصه تعلیم و تربیت به موارد و موضوعات و حتی چالشهایی مواجه است گفتگوی امشب را به موضوعات مختلف مدارس در کشور و اساسیترین موضوعات عرصه تعلیم و تربیت بپردازیم.
سوال: آقای دکتر به شما سلام میکنم خیلی خوش آمدید؟
کاظمی: بسم الله الرحمن الرحیم من هم عرض سلام و ادب و احترام دارم خدمت شما و همه بینندگان خوب شبکه خبر به ویژه خانوادهها و دانش آموزان و معلمان عزیز مجموعه مدیران نظام تعلیم و تربیت که به هر حال در آستانه آغاز سال تحصیلی با شور و شوق فراوانی فضاهای آموزشی و برنامههای آموزشی را آماده کردهاند برای استقبال از دانش آموزان عزیز و بزرگوار.
سوال: آقای دکتر کاظمی موارد بسیار مهمی را شما در همین مقدمه کوتاه اشاره کردید از موضوعات مورد توجه خانوادهها و دانش آموزان گفتید تا فضای آموزشی و البته موضوعاتی که به مدارس کشور برمیگردد، اما ما ایرانیها تصمیم گرفتهایم بعد از جنگ ۴۰ روزه هر کجا راجع به هر موضوعی که خواستیم صحبت کنیم از این به بعد قصه و سرفصل سوالاتمان سرفصل موضوعاتمان را از دانش آموزان شهید دبستان شجره طیبه آغاز کنیم و امسال سال تحصیلی ضمن اینکه همه دانش آموزان خوشحال هستند، اما شاید خوشحالیها کمی آهستهتر امسال ابراز میشود به خاطر همدردی با مادران مینابی از اینجا شروع کنیم آقای وزیر؟
کاظمی: اجازه میخواهم من در ابتدا یاد و خاطره قاعد شهید امت را که امسال جایشان خالی است واقعاً گرامی بداریم و همینطور شهدای دانش آموزان میناب را و البته ۲۹۶ شهید دانش آموز در جای جای جمهوری اسلامی ایران و ۶۸ معلم شهیدی که جایشان واقعاً خالی است در آغاز سال تحصیلی جدید من ویژه گرامی میدارم یاد این شهدای عزیز را و آرزوی سلامتی دارم برای وجود نازنین مقام معظم رهبری و تشکر میکنم از نگاه بلند ایشان به نظام تعلیم و تربیت که ملاحظه فرمودید که ایشان در پیامی که اخیراً دادند فرمودند مسئله فرهنگ و تعلیم و تربیت یک مسئله فراراهبردی است و یک موضوع فراراهبردی است و باز از این طرف هم از آقای رئیس جمهور جناب آقای دکتر پزشکیان ویژهتر باید تشکر کرد به دلیل اینکه در دولت چهاردهم شما کاملاً قبول دارید که آموزش و پرورش جز اولویتهای اول دولت بوده و تمام اعضای هیئت دولت به ویژه ریاست محترم جمهور کمک کردند و در این شرایط سخت اتفاقات خوبی برای آموزش و پرورش رقم خورد نمایندگان محترم در مجلس شورای اسلامی خیلی کمک کردند و به طور ویژه معلمین در صحنه و در میدان بودند و اتفاقات خوبی را رقم زدند من اجازه میخواهم ضمن اینکه برایمان خیلی سخت است واقعاً شروع سختی را داریم به لحاظ اینکه جای این دانش آموزان میناب واقعاً خالی است و دوست داریم با پدران و مادران داغ دیده این دانش آموزان و این فرشتههای معصوم و بیگناه همدردی کنیم، اما واقعا تبریک میگوییم به مردم عزیز به دانش آموزان عزیز و ملت سرافراز ایران که به هر حال دارند آماده میشوند در همین روزها شما فضای بازگشایی مدارس را کاملاً شاهد هستید و اتفاق خوبی هم که برای اولین بار دارد میافتد آقای رئیس جمهور انشاالله در آیین بازگشایی مدارس در جشن شکوفهها حضور پیدا خواهند کرد و این یک اتفاق شاید دو روز قبل از بازگشایی مدارس این اتفاق ارزشمندی است که برای ما پیامهای خوبی دارد من اجازه میخواهم در همین ابتدا یک آماری از حجم عملیات آموزش و پرورش در سال جدید بدهم برای مردم و برای شما قطعاً جذاب است.
سوال: از آمادگیهایی که الان مدارس کسب کردهاند برای شروع سال تحصیلی؟
کاظمی: ببینید ما حدود ۱۲۴ هزار مدرسه داریم که از این ۱۲۴ هزار مدرسه ۱۰۳ هزار آن دولتی است و ۲۱ هزار مدرسه غیردولتی است و حدود ۱۶ و نیم میلیون دانش آموز در فرایندهای مختلف ثبت نام شدهاند که خود این یک کار بسیار بزرگی است که خودتان در واقع شرایط را کاملاً میبینید و حدود یک میلیون و خوردهای همکار و معلمی که همه اینها را ما باید سامان بدهیم و سازمان بدهیم به ویژه ثبت نام پایههای اول ابتدایی که امسال ما یک میلیون و ۱۵۴ هزار دانش آموز پایه اول ابتدایی داریم و نسبت به سال گذشته حدود ۸۰ هزار احتمالاً کاهش موالید را داریم که این نشان از یک شیب خیلی ملایمی در حوزه کاهش جمعیت دانش آموزی ما بیان دارد و ما حدود ۱۷ میلیون نفر ساعت در هفته خدمت آموزشی عرضه میکنیم برای این ۱۶ و نیم میلیون دانش آموز که یک حجم بسیار سنگین و عملیات بسیار سنگینی است واقعاً تقریباً ۸۴ درصدش را نیروی موظف داریم و حدود ۱۴ درصد را از طریق حق التدریس و کمک همکاران بازنشسته و شاغلمان در واقع تامین میکنیم که خودش یه کار بسیار بزرگی است، اما من اجازه میخواهم قبل از اینکه وارد مباحث شویم من یک تشکر ویژه از معلمین و همکاران خودم داشته باشم یک کار بسیار بزرگی در آموزش و پرورش رقم خورد کمتر بهش پرداخته شد و آن پایان سال تحصیلی بود علی رغم اینکه ما در شرایط جنگی قرار داشتیم با همت مدیران آموزش و پرورش و علی رغم اینکه دشمن تمام تلاشش را مصروف کرده بود که امتحانات تمام نشود و در فرایند نظام آموزشی کشور اخلال ایجاد شود، اما ما ۲۳ روز هر روز بیش از یک میلیون و ۷۹۰ هزار دانش آموز در امتحانات نهایی شرکت کردند و ۲۵ میلیون برگه تشریحی سوالات را معلمان ما صحیح کردند و به موقع رساندند کنکور برگزار شد و الحمدلله در آستانه اعلام نتایج کنکور هم هستیم و این یک موفقیت بزرگ بود برای آموزش و پرورش در شرایط جنگی که من واقعاً گفتهام در همین موقعیت واقعاً از جامعه بزرگ معلمان عزیز و بزرگوار خودم صمیمانه تشکر کنم که کمک کردند و این افتخار بزرگ را در این شرایط برای آموزش و پرورش رقم زدند.
سوال میدانم که خیلی موارد را آماده کردهاید برای اینکه از اقدامات خودتان و همکارانتان در عرصه اجرایی و مدیریتی بگویید و از آمادگی مدارس که الان چه کردهاند و چه خواهند کرد، اما خانوادهها و دانش آموزان همچنان دارند سوال میکنند چه از رسانهها چه از دوستان و مدیران مدارس و چه حتی اگر شما را در جایی ببینند که علی رغم اینکه بارها اعلام شده مدارس امسال حضوری است شاید دمهای آخر تغییراتی ایجاد شود و غیرحضوری شود آیا غیرحضوری خواهد شد مدارس یا حضوری؟
کاظمی: ببینید ما تمام برنامهریزیهای لازم را برای حضوری شدن کامل مدارس در تمام نقاط کشور انجام دادیم و سیاست وزارت آموزش و پرورش هم همین است اخیرا هم یک مصووبهای در دولت مطرح شد که به هر حال مسئولیت تعطیلی مدارس را به وزیر آموزش و پرورش واگذار کردند و همینطور قرار شد که یک کارگروهی تشکیل بدهیم تا از این تعطیلیهای بیرویه در نظام آموزش و پرورش که خسارتهای بسیار سنگینی وارد میکند پرهیز شود و ما بتوانیم مدیریت کنیم فضای مدارس را به جای اینکه تعطیل کنیم این نکته مهمی است، لذا ما تلاشمان این است که در هر شرایطی انشاالله کلاسها را و مدارس را به صورت حضوری برنامهریزی کنیم البته ممکن است اگر اتفاقات خاصی در نقاطی از کشور بیفتد یک سری اختیاراتی به استاندارها میدهیم و استاندارها طبیعتاً متناسب با آن شرایط به صورت نقطهای تصمیم میگیرند قطعاً مناطق به صورت کلی هرگز مجازی نخواهد بود و حضوری خواهد بود انشاالله، من یک توضیحی خدمت شما اجازه میخواهم در دو بخش بدهم اولاً یک گزارشی من به شما بدهم از آمادگی آموزش و پرورش برای آغاز سال تحصیلی میدانید که در راستای آن اولویتی که در دولت قرار گرفت آموزش و پرورش موفقیتهای بسیار زیادی در بخشهای مختلف کسب کرده یک بخش آن سه شعار ما داشتیم در آموزش و پرورش در راستای سند تحول بنیادین یکی توسعه عدالت بود یکی کیفیت و یکی هم هویت این سه شعار محوری ما برگرفته از سند تحول بنیادین بود که در هر زمینه اقدامات بسیار سنگین و وسیعی را انجام دادیم من جمله در حوزه توسعه عدالت ما آمدیم در واقع تمام نظام مسائل فضا را شناسایی کردیم و نزدیک به ۸ هزار و تقریبا خوردهای فضا را نظام مسائل فضا را در کشور شناسایی کردیم برشهای استانی و منطقهای را زدیم ساختار تشکیل دادیم شبکه تشکیل دادیم و الحمدلله توانستیم در دو سال گذشته ۴۷۰۰ فضا به فضاهای آموزشی اضافه کنیم بالغ بر نزدیک به ۲۴۰۰۰ کلاس درس کلاس درس نوسازی شده تحویل خانوادهها شد.
سوال: بر اساس استانداردهای آموزشی؟
کاظمی: بله استانداردهای جدید در کنار این شما میدانید که ما حدود ۱۵۰۷ واحد آموزشی ما در جنگ آسیب دید و بلافاصله بعد از اولین لحظاتی که جنگ فروکش کرد و یا حتی در زمان جنگ ما شروع کردیم به برنامهریزی و بدون اینکه از اعتبارات دولتی استفاده کنیم تماماً با استفاده از کمک خیرین ۱۲۸۸ واحد آموزشی و همکاران ما در سازمان نوسازی و خیرین به چرخه آموزشی برگردانند که امروز هم ما یک برنامه مفصلی گذاشتیم افتتاح همزمان این پروژهها و تجلیل از مدافعان دانایی که برنامه خیلی خوبی بود و این مدارس هم به چرخه آموزش برگشت در کنار این ما حدود ۸۰ هزار کلاس درس.
سوال: این نشان مدافعان دانایی را به کی دادید به همان خیرین مدرسه ساز آقای وزیر؟
کاظمی: بله دانش آموزی که ۵۵ میلیون جایزه البرز خود را داده بود به مدرسه سازی به حاج اکبر ابراهیمی که دائم شاید بیش از ۴۰۰ مدرسه کانکسی ما را ساخته.
سوال: و الان کمی هم کسالت دارند، انشاالله لباس عافیت بپوشند؟
کاظمی: بله برایشان آرزوی شفای عاجل داریم، ایشان تمام مدارسی که در این جنگ آسیب دیده بودند و تقریباً یک میلیارد هزینه داشتند ایشان گفت من میدهم، همین الان هم میگوید هرجا شما کار دارید من میدهم، به خیرین عزیزی که شما اگر ببینید با چه عشقی علاقهای کمک کردند شهرداریها و بخشهای مختلف واقعاً کمک کردند به آموزش و پرورش علاوه بر این ما حدود تقریباً ۴۸ هزار کلاس درس را استانداردسازی سامانههای سرمایشی و گرمایشیاش را انجام دادیم ۸۰ هزار کلاس درس را بهسازی کردیم با گروههای جهادی سوال یک نکته بگویم این آمار و ارقام را که دارید میگویید من داشتم به ذهنم فشار میآوردم که سریعتر این جمله را بگویم در حالی این اتفاقات افتاده که ما در شرایط جنگی بودهایم و خودش یک تجربه نوی مدیریتی است؟
کاظمی: اتفاقاً این اتفاقات در مقایسه با گذشتهای که ما جنگ نداشتیم هم بیشتر است و هم عجیب است شما همین خیرین در شرایطی که کشور جنگ نبود تقریباً مثلاً ۱۱ همت کمک کرده بودند به آموزش و پرورش در جنگ ۲۸ و نیم همت کمک کردند واقعا شگفت انگیز است اینها رکورد است که ثبت شده خصوصاً در مقایسه با شرایطی که ما در آن قرار داشتیم ما ۶۰۰۰ فضای ورزشی ایجاد کردیم چمن مصنوعی استخرهای دانش آموزی و الان واقعاً نوبت افتتاح داریم و من نمیتوانم بروم الان ما سهشنبه داریم میرویم همین شهرستانهای تهران یک استخر افتتاح کنیم چند روز بعد باید برویم همدان یک استخر افتتاح کنیم چند روز دیگر همدان یک استخر افتتاح کنیم، شاید تا ۵۰ استخر دانش آموزی تا الان تکمیل شده و در چرخه خدمت رسانی به دانش آموزان و اینها اتفاقات عجیب، به این هم بسنده نکردیم آقای پزشکیان و دولت فقط آمادگی تجهیزاتی برای آموزش و پرورش نیست، در این دولت برای اولین بار صد سرور به سرورهای شاد اضافه شده، این عدد صد سرور نگاه نکنید، این دو همت پول میخواهد، ۲۰۰ سرور الان در آستانه الحاق به زیرساختهای شبکه شادست
سوال: چه تغییری در شاد ایجاد میکند؟
کاظمی: سرعت را میبرد بالا، رضایت را میبرد بالا، کلاسهای مجازی کاملا به صورت آنلاین، خودمان تمام جلساتی که ایجاد میکنیم از ظرفیت شاد همه ضبط شده و با ظرفیتهای بسیار بالا، اتفاقات خوبی در شبکه شاد افتاده و تبدیل به یک پلتفرم پیشرفته در کشور شده، این را تنها ندارید، براساس جدیدترین استانداردهای روز دنیا، تعریف کردیم هوشمندسازی کلاس ها، الان از آن هوشمندسازیهای قبلی عبور کردیم.
الان رفتیم به سمت هوشمندسازیهایی که مبتنی بر فناوریهای جدید و آینده پژوهانه است.
سوال: راجع به هوشمندسازی سوال در این بخش، یک زمانی میگفتیم باید این سرعتش بیشتر شود، مدارس از بهرهمند شوند و داریم تعداد قابل توجهی هم که هنوز این رویه و این روند طی نکردند، شاید سوال پیش بیاد، حالا که یکی از اهداف آموزش و پرورش هوشمندسازی چه کردید در راستای آن توسعه عدالت همه بهرهمند شوند؟
کاظمی: اولا الان در بسیاری از شهرهای ما تقریبا جشن هوشمندسازی کامل کلاسهای درس گرفته میشود.
رفتیم به سمت صددرصد، این یک، دو یک کار بسیار بزرگی انجام شده، ۵۰ هزار کلاس درس را هدف گذاری کردیم.۲۲ هزار کلاس درس امسال در فرآیند هوشمندسازی قرار گرفته، حدود ۱۱ هزار و ۵۰۰ تا انجام شده، ۵ هزار تا تجهیزات وارد شده به کشور و همه امکاناتی که داریم به ویژه هوش مصنوعی اعتبارات تعاملی، اینترنت همه در آن وجود دارد، مهمترین کاری که سال گذشته انجام دادیم نزدیک ۴ میلیون دانش آموز را آموزش هوش مصنوعی دادیم، ۲۵۰ هزار معلم را آموزش هوش مصنوعی دادیم. اینها همه اتفاقاتی بود که برای توسعه کیفیت افتاد، به ویژه آمدیم ۹۵ درصد معلمان با این روشهای جدید تدریس آشنا کردیم.
برنامهای تحت توانمندسازی معلمان و همه معلمان در یک فناوری جدید، شبکه کردیم و با شعار از هم آموزیم، باهم آموزیم، به هم آموزیم اینها در تبادل تجربیات و تغییر چیدمان کلاسهای درس اتفاقات بزرگی را رقم زدیم.
اینها اثرات این کارها طبیعتا بعدها خودش را نشان میدهد. ما برای تقویت بنیه بچههایی که در شرایط جنگ ممکن است عقب افتاده باشند، در فضای مجازی طرح حامی گذاشتیم برای دانش آموزان متوسط به پایین بودند، برای همه اینها دو ماه میشود کلاس داریم، برای بچههای متوسط طرح تقویت و جبرانی گذاشتیم، برای همه اینها کلاس داریم، برای حوزههای دو زبانه کاملا کلاس گذاشتیم.
پوشش پیش دبستانی از ۴۲ درصد به ۷۷ درصد رساندیم، این کار خیلی بزرگی است، پیش دبستانی که ماهیت کاملا غیر دولتی است، الان در سطح کشور ۷۷ درصد که داریم میرسیم به نزدیک صد در صد، پوشش تحصیلی را نزدیک ۹۸ درصد رساندیم، این مزیتهای بزرگی است که رقم میخورد، محصولش را در جای دیگری میبینید.در شرایط جنگی که تحریم بودیم، امکان برگزاری کلاسهای درس نبود، بچههای المپیادی در کشور در سختترین شرایط بهترین نتایج را در طول این ۴۶ سال کسب کردند.خیلی عجیب است، آمار را برای تان بخوانم باور کنید تعجب میکنید که در سال ۱۴۰۳ ما ۱۱ مدال طلا داشتیم و حدود ۲۰ تا نقره، ۱۲ برنز، ۴۳ مدال داشتیم.
در سال ۱۴۰۴ شد ۱۱ مدال طلا، ۲۹ نقره، ۱۵ برنز، جمعا ۵۵ تا افزایش پیدا کرد، در سال ۱۴۰۵ تا الان ۱۳ مدال طلا گرفتیم، ۱۶ نقره و ۱۷ برنز، ۴۶ مدال تاکنون در حالی که سه تا المپیاد برگزار نشده، ما در المپیاد نجوم تقریبا قاطع میبریم، ما ۵ مدال طلا میبریم و این رکورد را بچههای ما کسب کردند و مهمتر از مدالهای شان رفتارهای انقلابی شان بود.
رفتارهای واقعا عزت آفرین و عزت بخش شان بود در صحنههای بین المللی که به نظر بیشتر از مدال شان باید به رفتارهای شان افتخار کرد.
سوال: در محضر شما با زبان معلمان وآموزش و پرورش صحبت کرد، میشود لطف الهی به علاوه انگیزه ایرانی میشود مساوی با عزت، استقلال و آبادانی کشور که هر جای که میبینیم در شرایط بحرانی داشتیم و در جنگ این فرمول پیش رفته و آن افتخاری که در هر حوزهای کسب کردیم، اززبان شما در حوزه تعلیم و تربیت و افتخارات دانش آموزان میشنویم؟
کاظمی: یک گزارش دیگر هم به شما بدهم واقعا تعجب خواهید کرد، در حوزه اداری و مالی، یک جملهای دارم میگویم به عنوان وزیر آموزش و پرورش، ۳۵ سال معلمی کردم و کارم را با معلمی شروع کردم و تمام تجربه مدیریتی کامل در حوزههای مختلف را دارم، آموزش و پرورش در سختترین شرایط کشور و در سختترین شرایط مالی دولت بهترین شرایط خودش در سال گذشته پشت سر گذاشت این حرف من نیست، این تایید معلمان کشور و جامعه معلمین کشورست، ما با آن انتظاراتی که خودمان داریم، فاصله داریم، طبیعتا یک شکاف سنگین معیشتی ممکن بین جامعه معلمان و آن انتظاراتی که درسطح جامعه وجود دارد و تلاش میکنیم این خلاء پر شود، بخشی از این خدماتی که ارائه میشود، حیف است نگویم، ما نزدیک تقریبا در سال گذشته ۴۰ مورد از پرداختیهای آموزش و پرورش به روز کردیم.
یعنی شما الان امتحانات به روزپرداخت میشود، حق التدریس به روز پرداخت میشود، پاداشهایی که همیشه با یک سال تاخیر پرداخت میشد، ما سال گذشته دو تا پاداش دادیم، ۶۰ همت پاداش دادیم، هم ۴۰۳ و هم ۴۰۴هایی را داریم، امسال هم اگر بدهیم ۴۰۵ را میدهیم، درقانون بودجه دیدیم، از همه مهمتر افزایش سقف اعتبارات آموزش و پرورش ۶۷ درصد اعتبارات آموزش و پرورش در سال ۴۰۴ رشد کرده، ۴۶ درصد در سال ۱۴۰۵.
سرانههای واحدهای آموزشی ۱۲۴ درصد رشد کرده، ما الان تقریبا در این حوزهها هیچ مشکلی نداریم. جز این بخشی که نیازمندیم که به مشکلات جامعه معلمین برسیم، با تمام وجود پیگیری میکنم و تمام تلاشم این است که بتوانیم از ظرفیتهایی که است استفاده کنیم، اخیرا هم یک اتفاق خوبی افتاد، حق التدریس معلمان برای اولین بار دو برابر شد، حق التدریس بازنشستگانی که کمک میکنند دو برابر شد و رقم نسبتا قابل توجهی شد، فوق العاده مدیران دو برابر شد.
فوق العاده معلمانی که درمناطق صعب العبور خدمت میکنند، مناطق عشایری، جزایر و اینها همه افزایش پیدا کردند، برای معلمان و عزیزانی که کمک میکنند و استمرار خدمت میکنند، برای شان یک ماه پاداش در نظر گرفتند، برای مناطق محروم یک ماه و نیم پاداش در نظر گرفتند، با کمکهای فوق العاده سازمان مدیریت و سازمان امور اداری و استخدامی و سازمان برنامه و بودجه و کل دولت مشکلات آموزش و پرورش کاهش پیدا کرده در این بخش، برای اولین بار ارتقای رتبه بندی درسال گذشته اجرا کردیم.
نزدیک ۳۵۰ هزار معلم را رتبههای شان همه را زدیم، ارتقا دادیم، مطالبات شان شش ماه است دادیم، کوچکترین مشکل یا اعتراضی متوجه شدید، نبود، برای اولین بارست که شش ماه مطالبات همکاران در حوزه رتبه بندی یک جا بدهیم، همین طور پرداخت مطالبات بازنشستگانی که مربوط به رتبه بندی بود برای سال ۴۰۰ و ۴۰۱ و ۴۰۲ سه سال را پرداخت کردیم، البته ۴۰۳ و اینها مانده که طبیعتا اینها را هم تلاش میکنیم بتوانیم تامین اعتبار کنیم و پرداخت کنیم.
علاوه براین برای اولین بار در ردیفی به نام ردیف رفاهیات برای معلمان ایجاد کردیم که تلاش میکنیم اعتباراتش رشد بکند.
اما در کنار این خدماتی که دیدیم خیلی دوست دارم اگر فرصتی شود از برنامههای تحولی وزارت آموزش و پرورش نکاتی را عرض کنم.
سوال: ما میگوییم آموزش و پرورش ایجاد انگیزه، شما از خبرهای خوب آموزش و پرورش گفتید، هرسال ابتدای این روزها که میشود یکی از چالشهای آموزش و پرورش تامین معلم است.
کمبود معلم، امسال کمبود معلم داریم؟
کاظمی: کمبود اول باید دید چه تعریف میکنیم گزارشی که اول دادم ۱۷ میلیون نفر ساعت در هفته تدریس داریم، خیلی عدد بالاست، از این حدود ۸۶ درصد نیروی موظف داریم که تدریس میدهیم، میرود سرکار، ۱۴ درصد با کمک همکاران شاغل و بازنشسته و نیروهای حق التدریس تامین میکنیم، در این هم مثبت شده، درسال ۱۴۰۳، ۱۷۶ هزار کمبود نیرو داشتیم، دراین دو سال ما نزدیک ۲۰۰ هزار استخدام شدند.
خیلی مهم است، البته میدانید همین جوری که استخدام میشوند با این همه وسعت باز هم از آموزش و پرورش خارج میشوند، امسال ۶۰ هزار همکار بازنشسته داریم که بازنشسته شدند، کمک کردند تعداد ۲۰-۳۰ هزار همکار افتخار دادند و استمرار خدمت دادند، ما ممنون این عزیزان هستیم، ما تراز نیروی انسانی مان مثبت شد، در سال ۴۰۴ کمبود نیروی انسانی ما شد ۱۲۶ هزار معلم، امسال چیزی حدود ۹۰ هزار معلم ما کسر داریم که این ۹۰ هزار همان دو میلیون و ۵۰۰ ساعتی است که درقالب غیر موظف میدهیم به همکاران خودمان و همکاران بازنشسته و نیروهای حق التدریس آزاد.
طبیعتا دراین وسعت و حجم و پوششی که داریم ممکن است کمبودهایی در جای جای کشور مشاهده شود، اما با اطمینان میگوییم که پر میکنیم کما این که در دو سال گذشته مهری آرام، کم دغدغه و کم چالش داشتیم و امسال با مدد همکاران عزیز و مدیران تعلیم و تربیت که تشکر میکنم هم از معلمین عزیز و هم از بازنشستگان و نیروهای حق التدریس یک مهر خوبی را سعی میکنیم با نشاط شروع میکنیم.
دو تا نکته حیف است نگویم، ما مهر امسال را خیلی متفاوت از سالهای دیگر طبیعتا آغاز میکنیم.
اولا یک اقدام بسیار خوبی وزارت میراث انجام داد، تشکر میکنم از وزیر میراث فرهنگی آقای صادقی امیری و هم معاونین شان آقای دارابی و همکاران شان که آمدند آئین بازگشایی مدارس را در فهرست میراث فرهنگی ناملموس کشور ثبت کردند.
این آئین بازگشایی مدارس یک آئین فوق العادهای است که همه ما با آن خاطره داریم و درمناطق مختلف کشور هم براساس آن اقتضائات فرهنگ و آداب و رسوم و اینها متفاوت است و این کارخیلی ارزشمندی است که باید تشکر کنیم از وزارت میراث و ان شاءالله سالهای بعد برای این یک برنامه دقیق تری مبتنی برفرهنگ و آداب و رسوم، به هر جشن دانایی است و این توجه ایرانیان عزیز و ایران کهن ما، ایران با تمدن ما به علم و علم آموزی قطعا یکی از بهترین افتخارات میراث فرهنگی کشورست که در مهر خودش را نشان میدهد و در زنگ آغاز سال تحصیلی.امسال ما مهر را با دو مسئله در ۱۲۴ هزار مدرسه شروع میکنیم.
همانطور که مستحضر هستید امسال ما مهر را با دو مسئله در ۱۲۴ هزار مدرسه شروع میکنیم، یک سعی کردهایم در تمام این مدارس یادواره سیدالشهدای انقلاب را و آقای شهید ایران را برگزار کنیم دو یادواره دانش آموزان شهید میناب را که واقعاً یک جنایت تاریخی عجیبی بود که دشمن متجاوز انجام داد و ما این را برای همیشه در حافظه تاریخی مردممان باید زنده نگه داریم و این را تبدیل کنیم و ببریم در حافظه تاریخی دنیا داریم این کار را هم میکنیم و اتفاقات خوبی هم در دولت افتاده ستاد ملی میناب شکل گرفته برنامههای خیلی خوبی وزارت میراث وزارت ارشاد دارند دنبال میکنند با کمک آموزش و پرورش و دستگاههای دیگر که حالا گزارشاتش را حتماً خواهند داد، اما در کنار این ما یک کار فوق العادهای را طراحی کردیم و آن نسبت مدارس با بعثت مردم و حضور در میدان است ن کار کار بسیار بزرگی است و ما ضمن اینکه این بعثت را و این حضور حماسی و اقتدار مردم را به دانش آموزانمان منتقل میکنیم این اتصال را هم برقرار میکنیم ما قطعاً نمادهای هویت ملی و دینی خودمان را به ویژه پرچم نقشه جمهوری اسلامی ایران عشق به وطن عشق به کشور را در روح و جان بچهها قطعاً متعلق میکنیم و شما این را خواهید دید انشاالله که فضای متفاوتی خواهد بود نمایشگاههای فوق العادهای در این زمینه طراحی کردهایم که بتوانیم اینها را منعکس کنیم از ظرفیتهای کتابهای درسی داریم استفاده میکنیم و شما دانش آموزان تصاویر زیبایی از عزت و اقتدار و سربلندی ملت ایران خواهند دید و از این پیروزی بزرگ ملت ایران انشاالله رقم خواهد خورد اینها را بچهها در مدارس درک خواهند کرد ما یک شبکه تشکیل دادیم که مدارس را پشتیبان میدان کنیم و نو میدانها را انشاالله در شرایط جدید و در شرایط آینده به صحنه بیاوریم و بتوانیم اتفاقات بزرگ هویتی رقم بزنیم ما تمام تلاشمان این است که در کنار عدالت و توسعه عدالت که من در بحث توسعه عدالت دو نکته هم یادم رفت بگویم یکی از افتخارات ما مدرسه تلویزیونی ایران بود که واقعاً از صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران به ویژه از شبکه آموزش آقای دکتر جبلی آقای دکتر پارسا باید به طور ویژه تشکر کنم که پا به پای ما واقعاً آمدند و مدرسه تلویزیونی ایران را به وسعت ایران شکل دادند و عدالت به معنای واقعی رقم خورد یعنی شما بهترین معلمان را بهترین تدریسها را در اختیار دوردستترین نقاط کشور قرار دادید در کنار این پویشهای جهادهای علمی که مثل مدرسه البرز ۱۳۰۰ مدرسه شبانه روزی را به صورت آنلاین پوشش دادند بهترین تدریسها برای پایههای یازدهم و دوازدهم در اختیار مدارس شبانه روزی ما در سطح کشور قرار گرفت ما واقعا در این حوزه کارهای بزرگی انجام دادیم ببینید ما فقط ۱۶۰ میلیون جلد کتاب چاپ کردیم و توزیع کردیم و تقریباً ۹۰ درصد ۹۵ درصد هم توزیع شده و به دست مردم رسیده اینها خیلی عددهایش من میگویم فقط شما به عددهایش فکر کنید به عظمت کار آموزش و پرورش واقعاً پی میبرید این اتفاقات بزرگ را من همین دو جمله را بگویم پس ما در حوزه عدالت یک برنامه وسیعی داریم در حوزه کیفیت و ارتقای کیفیت کاملاً برنامه داریم و در تقویت و هویت ملی و دینی جز مهمترین برنامههای وزارت آموزش و پرورش در این دوره است که الحمدلله توفیقات خوبی کسب شده البته ما با انتظارات خیلی فاصله داریم واقعاً من هرگز به آنچه انجام شده راضی نیستم و تلاش میکنیم که انشاالله سعی میکنیم که با روحیه جهادی و با تلاش مضاعف و با همت همکاران ما اتفاقات خوبی را انشاالله در همین شرایط سخت رقم بزنیم سوال، چون الان اشاره کردید به اینکه قرار است اتفاقات خوبی هم برای مهر ماه برنامهریزی شده و کلاً برای سال تحصیلی یک نکته ما چقدر الان محتوای کتابهایمان را آمدهایم برای اینکه بچههایمان یاد بگیرند به فراموشی نسپارند، چون من خودم مادر هستم و یکی از دغدغههایم این است که بچهام بخواند، چون خواندن در ذهنش ماندگارش میکند چقدر تلاش کردید؟
کاظمی: ببینید یکی از کارهای خوبی را که حالا، چون من فرصت واقعاً نیست دوست دارم یک فرصتی به من بدهید در همین شبکه که بیایم از برنامههای تحولی عمیق آموزش و پرورش صحبت کنم آنچه الان من گزارش دادم.
سوال: گفتگوی ویژه که همیشه در اختیار شما است برنامه صف اول در اختیار شما است هر موقع که خواستید با مردم صحبت کنید رسانه ملی در کنار شما است؟
کاظمی: بله ما ممنون هستیم واقعاً رسانه ملی واقعا در خط مقدم ارتباط با مردم است و دولت است و از این بابت هم ما همیشه تشکر کردیم به ویژه آموزش و پرورش را هم همکاران صدا و سیما خوب پوشش دادهاند و هم شبکهها خوب کمک کردهاند ببینید این گزارشهایی که من دادم همه نظام مسائل روز آموزش و پرورش بود، اما آن چیزی که آموزش و پرورش ما را رشد میدهد تحولات پایدار عمیق اثربخش است ۸ برنامه تحولی عمیق شروع کردیم که حالا چند تا آغاز شده یکی از آن تحولات تحول در برنامه درسی است محتوا است حالا وقتی برنامه درسی میگوییم یک بسته است دیگر یک بخشش کتاب و محتوا است معلمش هست آموزشش هست زمان آموزش است حجم کتابهای درسی است مدل ارزیابی و الگوهای ارزیابی است یکپارچگی برنامهها و فعالیتها و مهارتها است ما طرح واره تحول در برنامه درسی را آماده کردهایم و در یک پروسه ۷ ساله انشاالله تمام کتابهای درسی را داریم تغییر میدهیم با همین رویکردی که شما دارید میگویید این یکی از چالشهای مهم ما در آموزش و پرورش است ما میگوییم که چه کار کنیم که این دادهها و دانش تبدیل به رفتار شود این اشکال برنامه درسی است ما نظام آموزشی را باید از حافظه محوری آموزش زدگی ۲۰ محوری دقت کنید تبدیل کنیم به یک نظام تربیتی فرهنگی مهارتی دانش آموز محوری که این نظام نباید کتاب محور صرف و معلم محور صرف باشد.
سوال: مهارت محور باشد؟
کاظمی: بله مهارت محور باشد اینها را ما داریم تغییر میدهیم.
سوال: پس قرار است به بچههای ما مهارت بیشتری یاد بدهید؟
کاظمی: بله یکی از کارهای خوبی که داریم انجام میدهیم بحث خود مهارت آموزی با نگاه اشتغال زایی داریم انجام میدهیم که از موفقترین کارهای ما توسعه هنرستانها و توسعه ضریب پوشش هنرستانها بوده که الان داریم به نزدیک برنامه هفتم پایان برنامه هفتم داریم میرسیم یک طرحی را هم داریم تحت هر عنوان هر دانش آموز یک مهارت که این را هم داریم برای بچههای متوسطه اول دنبال میکنیم که در کنار آنچه که میآموزند هر دانشآموزی که فارغ التحصیل میشود یک مهارت استاندارد را بلد باشد اینها برنامههای آموزش و پرورش است این یک تحول است یک تحول هم پایه اول ابتدایی کتابهایش را عوض کردهایم برنامههایش را عوض کردهایم پایه دوم ابتدایی را شروع کردهایم پایه اول ابتدایی را الان در ۲۰۰ مدرسه تحت عنوان زیست بوم جدید برنامه درسی داریم به صورت آزمایشی اجرا میکنیم کتابهایش هم آماده شده و تولید شده در این ۲۰۰ مدرسه شبکهاش را هم تشکیل دادهایم و داریم آموزش هم میدهیم خیلی کار سنگینی است یعنی واقعاً یکی از سختترین کارهای آموزش و پرورش تحول در برنامه درسی این همیشه آرزوی رهبر شهیدمان هم بوده که ما باید علم نافع جذاب کتابهای جذاب با رویکرد مهارتی یک تحول هم تحول در ساختار نظام آموزشی است این ساختار نظام آموزشی طبیعتاً نیاز به اصلاح دارد به ویژه دوره دوم متوسطه را باید یک مقدار چابک و جمع کنیم دو رشته بیشتر نداشته باشیم رشته نظری و مهارتی.
سوال: کی آقای وزیر؟
کاظمی: شروع کردهایم.
سوال: نتایج را ما کی میبینیم، چون اینها یک پیوستگی با هم دارد؟
کاظمی: ببینید اینها کارهای آسونی نیست اینها کارهایی نیست که شما بگویید.
سوال: چون الان شما یک تاکیدی انجام دادید گفتید که وازدگی درس ما یک بخشی از دانش آموزانمان به دلیل که هنوز در فضای خاص آموزش سنتی هستند و الان دنیای مجازی و آموزشهای نو دارد انجام میشود دارند به این سمت میروند و الان آموزش و پرورش دارد شتابش را در این زمینه بیشتر میکند؟
کاظمی: اصلاً کاری که آموزش و پرورش در این حوزه انجام داده واقعاً بینظیر است خصوصاً شما نگاه کنید در توانمندسازی معلمان در آموزش هوش مصنوعی در توسعه هنرستانها در مهارت آموزی واقعاً رکورد زدهایم ما این هم دو تحول است که گفتم یک تحول در ساختار نظام آموزشی که ما باید دوره متوسطه دوم را به لحاظ بهره وری در منابع و امکانات و عمر بچهها که اینها در برنامه درسی به هم متصل است اینها را در دستور قرار بدهیم یک تحول در ساختار سازمانی آموزش و پرورش است که سازمان آموزش و پرورش خیلی پهن شده و در واقع اشکالات خیلی جدی دارد تقریباً در هیئت دولت تصویب شده و انشاالله داریم میرویم به سمت اجراییش.
سوال: چابک سازی؟
کاظمی: بله چابکسازی ساختار سازمان یک تحول هم تحول در منابع انسانی است که ما به هر حال باید برویم به سمت تقویت دانشگاه فرهنگیان و تربیت معلمان واقعاً ماهر و برگزیده و برجسته و با تمام ویژگیهایی که ما نیاز داریم، چون این میخواهند بچههای مردم امانت دست این معلم است و الحمدلله در این حوزه هم اتفاقات خیلی خوبی افتاده در بخش دانشگاه فرهنگیان و توانمندسازی معلمان که من فرصت نیست به آن اشاره کنم یک بخش هم تحول در حوزه پرورشی و فرهنگی است که به هر حال میدانید اصلاً روشها تغییر کرده ذائقهها تغییر کرده ابزار تغییر کرده همه چیز تغییر کرده در حوزه پرورشی و فرهنگی دیگر نمیتوانید با آن رویکردهای قدیم در مدرسه فعالیتهای پرورشی داشته باشید این اتفاقات خوب هم رقم خورده طراحیهایش انجام شده کار شروع شده یک بخش هم تحول درفناوریهای کلاس درس ما رفتیم به سمت هوشمندسازی جدید نه آن هوشمندسازی قدیم یعنی الان تلویزیونهای استانداردی را طراحی کردهایم و ۵ هزار تا هم تا الان وارد کردهایم و هدف گذاری کردهایم ۵۰ هزار کلاس درس را که این تلویزیونها هوش مصنوعی دارد اینترنت دارد انواع و اقسام نرمافزارهای مورد نیاز معلم را دارد و کاملاً متصل به یک شبکه تعاملی است که حالا باید مفصل نسبت به اینها خود آقای دکتر پزشکیان شخصاً آمدهاند تایید کردهاند شاید ساعتها ما مطالعات بینالمللی انجام دادهایم این هم یک بخش است که تقریباً شروع کردهایم و داریم کار را جلو میبریم یک بخشی که خیلی مهم است تحول در حکمرانی نظام تعلیم و تربیت است که تقریبا در این حوزه هنوز ورود پیدا نکردهایم کار خیلی سنگینی است به این شکل که ما مدارس به عنوان کانون تربیتی و کانون اصلی تعلیم و تربیت الان اختیاراتی ندارند واقعاً و ما در واقع از یک سازمان کاملاً متمرکز و اینها در واقع برخوردار هستیم و داریم تصمیم گیریهایی که انجام میدهیم هیچ تناسبی با خط مقدم تعلیم و تربیت در جای جای کشور ما ندارد شما میبینید کتابی که در تهران تنظیم میکنیم همین کتاب میرود فرض کنید در مرز سراوان و مرز کردستان و مرزهای آبی شمال و جنوب ما تدریس میشود معلم هیچ اختیاری ما بهش ندادیم که بنابر اقتضائات موجود و امکانات موجود خودش بنشیند و برنامهریزی کند برنامههای فرهنگی تربیتی اردویی آموزشی فوق برنامه این سیستم باید به هم بخورد یا مثلاً نیروی انسانی یکی از مشکلات آموزش و پرورش همین رویکرد متمرکز در نیروی انسانی است اینها را باید به هم بزنیم یکی از مسائل تامین هزینههای مدارس است ببینید ما الان یک پولی داریم میگیریم سرانه متمرکز در آموزش و پرورش میآییم توزیع میکنیم به استان از استان میرود به منطقه از منطقه میرود میرسد به مدرسه اینها اختیار ندارد واقعا مدیر مدرسه ما اگر میخواهیم مدارس پویا و فعال و خلاقی داشته باشیم و به هر حال تربیت کننده انسانهای متفاوت و متمایزی نسبت به حالا داشته باشیم و متناسب با روز دنیا و اقتضائات روز دنیا باید واقعا روشها را تغییر بدهیم در این حوزهها داریم کار میکنیم برنامههای مفصلی داریم و اتفاقاً اگر از من سوال کنند که آقای کاظمی شما مهمترین توفیقاتت در این دوره وزارت آموزش و پرورش چیست میگویم دست زدن به تغییر ریلهای اساسی در نظام تعلیم و تربیت و تحولات عمیق و پایدار البته در کنار این نظام مسائلی که واقعاً خدا لطف کرده صحبتی که شما فرمودید به درستی من درد کشیده آموزش و پرورشم، مشکل داریم.
سوال: شهریه بگیرید؟
کاظمی: همه شهریه من اعلام کردم هیچ مدیری در هنگام ثبت نام حق این که از اولیاء پول بگیرد ندارد، واقعا قانونا، شرعا حق ندارم ثبت نام تحصیلی یک بچه را گرو یک پولی بکنیم. از نظر قانون هم خلاف است، ولی ما به کمک اولیاء نیاز داریم. ما به مدیران میگوییم موقع ثبت نام پول نگیرید، ثبت نام که کردید جمع کنید مشکلات مدرسه بگویید، مردم برای بچههای شان کمک میکنند.
سوال: آستین بالا میزنند؟
کاظمی: اصلا سه برابر شاید چهاربرابر کمک میکنند. این خودم متوجه شدم، مانتوهای مدارس سه ساله کنید، چرا هر سال یک رنگ مانتو لباس فرم بگیرید، سرویسهای مدارس کلا از آموزش و پرورش جدا کردیم، بدهید دست هر کی، ما کارمان آموزش و پرورشی است، من اگر مسئول سرویس هستم، این تحولات خوب در آموزش و پرورش افتاده، چالشهای آموزش و پرورش خیلی وسیعتر ازاین هاست، ان شاءالله بتوانیم اتفاقات خوبی را رقم بزنیم.
سوال: موضوع تربیت در کنار تعلیم در مدارس، موضوع پرورشی است، آیا شما به عنوان وزیر آموزش و پرورش معتقدیم هر دو کفه یکسان باشد یا مدارسی که این دو کفه را رعایت نمیکنند، بیشتر به عرصه تعلیم توجه میکنند بنا به خواست بعضی از والدین؟
کاظمی: این اشکال برای نظام آموزش و پرورش است، برای برنامه درسی است، این که من آمدم انگشت گذاشتم روی برنامه درسی و تحول در برنامه درسی را دارم انجام میدهم، فقط به دلیل همین اشکالی است که شما گفتید.
الان شما بروید در مدرسه کلاس، نمره، امتحان میشود حرف اول، مدیر را هم با آن میسنجند، فعالیتهای تربیتی در حاشیه است، در متن برنامه درسی نیست، ارزش یابیهای تربیتی اصلا وجود ندارد در مدرسه، ما داریم برنامه درسی را یک پارچه میبینیم، فعالیتهای ورزشی، موقعیتهای تربیتی در مدرسه خیلی فراتر از آن چه که الان است میبینیم، کنش گری دانش آموزان محور اصلی برنامههای درسی میبینیم، رویکرد کتاب محوری از بین میبریم، رویکرد مهارت را تقویت میکنیم، همین الان در دوره ابتدایی شش پایه، هر پایه یک طرحی را اجرا میکنیم، یک مهارت به بچهها خوب یاد دادیم، مهارت احترام، مهارت ادب، مهارت انضباط خیلی مهارتهای دیگر، برای شان محتوا تولید کرد، خیلی کارهای خوبی رقم خورده، ان شاءالله که بتوانیم در مدتی که این مسئولیت را بر عهده داریم، هم ریل گذاریهای خوبی انجام بدهیم و هم نظام مسائل آموزش و پرورش را در حدی که در وسع ماست انجام دهیم.
سوال: ۵ دقیقه زمان داریم کار خوب همیشه در کنارش چالش و دغدغه و برخی مسائل را دارد، مهمترین چالشهای آموزش و پرورش، از امیدها در عرصه تعلیم و تربیت گفتید، الان چالشهایی که برای عملیاتی کردن برنامههای تان نیازست که همه دستگاهها به کمک شما بیایند؟
کاظمی: چالشها یک جملهای به شما بگویم، اولا انتظارتان از آموزش و پرورش باید تغییر دهید.
یعنی آموزش و پرورش ساخت یک ساختمان نیست که شما بگویید که همین امروز انجام دهید، چالش آموزش و پرورش تعلیم است، چالش آموزش و پرورش کیفیت است، چالش آموزش و پرورش هویت است، چالش آموزش و پرورش معیشت معلم هاست.اینها چالش هاست.
سوال: انتظارات همیشه ازآموزش و پرورش بالاست؟
کاظمی: بالاست، حالا من یک سوال از شما دارم، آیا هویت و کیفیت نقطهای است.
قطعا نقطهای نیست، مقطعی است، قطعا مقطعی نیست، فرآیندی است، یعنی شما ۱۰ سال روی یک نهال باید سرمایه گذاری کنید که میوه دهد.
۱۰ سال باید روی دانش آموز سرمایه گذاری کنید که، همیشه سوال میکنم نقطه آغاز کیفیت کجاست، آیا برویم کلاس جبرانی بگذاریم میشود تقویت، این جوری نیست، اگر من توانستم پیش یک را، پیش دو را، پایه اول، دوم، سوم را این سه تا را کیفیتش را ببرم بالا، در هشت سال دیگر دانش آموز کیفی تربیت میشود. چرا ما الان مشکل هویت داریم، چون در این پایههای نتوانستیم این مسائل اجتماعی و مسائل هویتی را، یک جشنوارهای.
سوال: سنگ اول را باید درست گذاشت؟
کاظمی: دررابطه با هویت چیزی نیست، بحران هویت چیزی نیست که یک روزه حل کنیم، مثلا زیست عفیفانه روی آن کار میکنیم.
یکی از ماموریتهای خودم میدانم، مگر میشود شما مثلا به این راحتی بچههای شما، میخواهید نمازخوان بار بیاورید، زیست عفیفانه به آنها یاد بدهید، باید بشینید منطقی با اینها صحبت کنید، باورهای شان تغییر دهید، اینها خیلی کار سنگین و سختی است، کارهای فرهنگی، کار خوبی شروع کردیم، جشنواره هویت در دوره ابتدایی، جشنواره هویت در پیش دبستانیها را استارتش را زدیم، این یعنی چی، این ۱۰ سال دیگر محصولش را برمی دارید.
سوال: کار سختی است و کار سختی است ولی شیرین؟
کاظمی: آموزش و پرورش در این دوره خدا را شکر اولویت اول قرار گرفته و به مدد این او
لویت و لطف آقای پزشکیان این را نعمت الهی میدانم، بسیاری از نظام مسائل روز ما دارد حل میشود.
میبینید گزارشهایی که من میدهم، حل میشود، تراکمها آمده پایین، نیروی انسانی به سمت بهبود میرود.
کیفیت، توانمندسازی معلمین، نیروی انسانی همه شرایط آلارمهای خوبی را دریافت میکنیم.
سوال: هشدارهای خوبی؟
کاظمی: بله هشدارهای خوبی
سوال: زبان فارسی را پاس بدارید؟
کاظمی: حالا آوردههای خوبی برای آموزش و پرورش دارد، اما واقعیتش اگر قرار باشد ما دستاوردهای پایدار عمیق، ارزشمندی را کسب کنیم باید با نگاه بلندمدت سرمایه گذاری کنیم و این را هم در دستورکار خودمان قرار دادیم.
نظر شما