خودروهای پرمصرف و ضعف حمل‌ونقل عمومی، ریشه ناترازی بنزین

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما جلیل مختار، با اشاره به اهمیت مدیریت مصرف بنزین در شرایط ناترازی انرژی، گفت: امروز مسئله بنزین صرفاً موضوع تولید در پالایشگاه‌ها نیست؛ بخش اصلی چالش به مدیریت تقاضا، اصلاح الگوی مصرف و جلوگیری از هدررفت منابع بازمی‌گردد. تا زمانی که حفره‌های موجود در زنجیره مصرف شناسایی و برطرف نشود، افزایش تولید و حتی واردات نیز درمان دائمی این مسئله نخواهد بود.

وی افزود: برآورد‌ها نشان می‌دهد کشور در برخی مقاطع به واردات روزانه حدود ۲۵ تا ۳۰ میلیون لیتر بنزین نیاز پیدا می‌کند که هزینه ارزی قابل‌توجهی به کشور تحمیل می‌کند. اگر هر خانواده ایرانی تنها یک لیتر در روز از مصرف بنزین خود بکاهد، بخش مهمی از این ناترازی قابل جبران خواهد بود؛ اقدامی که علاوه بر کاهش هزینه‌های واردات، امکان تخصیص منابع ارزی به بخش‌های اولویت‌دار از جمله دارو، کالا‌های اساسی و توسعه زیرساخت‌ها را فراهم می‌کند.

ناترازی بنزین، نتیجه ضعف در مدیریت تقاضاست

مختار تصریح کرد: ناترازی بنزین بیش از آنکه ناشی از کمبود ظرفیت تولید باشد، ریشه در الگوی مصرف پرهزینه، خودرو‌های فرسوده و پرمصرف، ضعف حمل‌ونقل عمومی، استفاده ناکافی از CNG و همچنین برخی مشکلات در کنترل زنجیره توزیع دارد؛ بنابراین لازم است دولت برنامه‌ای منسجم، کارشناسی و زمان‌بندی شده برای اصلاح هم‌زمان این عوامل ارائه کند.

نماینده مردم آبادان در مجلس با اشاره به احکام برنامه هفتم درموضوع مدیریت مصرف سوخت، ادامه داد: توسعه و نوسازی حمل‌ونقل عمومی، تسریع در اسقاط خودرو‌های فرسوده، الزام خودروسازان به رعایت استاندارد‌های مصرف سوخت، افزایش سهم خودرو‌های برقی و هیبریدی و گسترش زیرساخت‌های سوخت جایگزین، از جمله اقداماتی است که می‌تواند مصرف بنزین را به سطحی متعادل و پایدار نزدیک کند.

سیاست‌های تشویقی باید جایگزین فشار بر معیشت مردم شود

این نماینده مردم در مجلس دوازدهم با بیان اینکه مدیریت مصرف نباید به فشار بر مردم منجر شود، اظهار کرد: در شرایط اقتصادی کنونی، هرگونه تصمیم در حوزه حامل‌های انرژی باید با لحاظ توان خانوار‌ها و حفظ سطح رفاه عمومی اتخاذ شود. رویکرد‌های تشویقی و پاداش‌محور، در صورتی که شفاف، عادلانه و قابل اجرا باشند، می‌توانند انگیزه لازم را برای کاهش مصرف غیرضروری در بخش خانگی و حمل‌ونقل ایجاد کنند.

وی افزود:پرداخت مشوق به خانوار‌ها و صنایعی که مصرف خود را نسبت به الگوی مشخص کاهش می‌دهند، راهکاری مؤثرتر از برخورد‌های صرفاً دستوری است. این مدل، هم مردم را در منافع ناشی از صرفه‌جویی شریک می‌کند و هم از تحمیل هزینه‌های بیشتر بر سبد معیشت خانوار جلوگیری خواهد کرد.

توسعه CNG و حمل‌ونقل عمومی، ضرورت مدیریت مصرف بنزین

مختار با تأکید بر لزوم استفاده بهتر از ظرفیت CNG، یادآور شد: کشور سرمایه‌گذاری قابل‌توجهی در ایجاد جایگاه‌ها و زیرساخت‌های CNG انجام داده است، اما هنوز از تمام ظرفیت موجود استفاده نمی‌شود. توسعه ناوگان دوگانه‌سوز، تسهیل تبدیل خودرو‌های عمومی و پرپیمایش به CNG و اطمینان از دسترسی پایدار به این سوخت، می‌تواند بخشی از تقاضای بنزین را کاهش دهد.

وی خاطرنشان کرد: توسعه حمل‌ونقل عمومی، به‌ویژه اتوبوسرانی شهری، مترو و ناوگان عمومی کم‌مصرف، باید در اولویت برنامه‌ریزی دولت و مدیریت شهری قرار گیرد. مدیریت سفر‌های درون‌شهری و کاهش وابستگی مردم به خودرو‌های شخصی، آثار مستقیمی بر کاهش مصرف سوخت، ترافیک و آلودگی هوا دارد.

تولید و مدیریت مصرف باید هم‌زمان پیش برود

نماینده مردم آبادان در مجلس با اشاره به ضرورت حفظ و افزایش ظرفیت تولید سوخت، بیان کرد: تقویت پالایشگاه‌ها، تکمیل طرح‌های نیمه‌تمام، ارتقای کیفیت فرآورده‌ها و حفظ پایداری زیرساخت‌های انرژی ضروری است، اما این اقدامات باید هم‌زمان با مدیریت هوشمند مصرف دنبال شود. تمرکز یک‌جانبه بر افزایش عرضه، بدون اصلاح سمت تقاضا، کشور را در یک چرخه پرهزینه واردات و مصرف بیشتر قرار می‌دهد.

مختار تأکید کرد: تجربه نشان می‌دهد عبور از ناترازی انرژی نیازمند تصمیم‌های مقطعی و تسکینی نیست، بلکه به سیاست‌گذاری آینده‌نگر، نظارت مؤثر و هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی، مجلس، استانداری‌ها، شهرداری‌ها و بخش خصوصی نیاز دارد. در این مسیر، می‌توان از ظرفیت مدیریت بومی و استانی برای طراحی مشوق‌های متناسب با شرایط هر منطقه استفاده کرد.

عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی در پایان خاطرنشان کرد: مصرف بهینه بنزین به معنای محدود کردن رفاه مردم نیست، بلکه به معنای استفاده درست از منابع ملی، کاهش هزینه‌های تحمیلی به اقتصاد و تأمین پایدار انرژی برای بخش تولید است. اگر اصلاح ناوگان، توسعه سوخت‌های جایگزین، حمل‌ونقل عمومی کارآمد و فرهنگ‌سازی مصرف هم‌زمان اجرا شود، می‌توان بدون فشار بر مردم، ناترازی بنزین را به‌صورت پایدار مدیریت کرد.