نوسازی صنایع باید با رویکرد دانش بنیان دنبال شود

به گزارش خبرگزاری صداوسیما به نقل از روابط عمومی مجمع دانشگاهیان انقلاب اسلامی، دکتر علیرضا رهایی در نشست شهریور مجمع دانشگاهیان انقلاب اسلامی با اشاره به پشت سر گذاشتن نیمه نخست سال و شروع قریب الوقوع سال تحصیلی گفت: در این دوره شش ماهه، با توجه به شرایط حساس کشور و تحولات داخلی، منطقه‌ای و بین‌المللی، چند نکته مهم و شاخص قابل طرح و بررسی است.
نکته اول، آغاز سال ۱۴۰۵ در شرایطی بود که کشور درگیر جنگ تحمیلی از طرف استکبار آمریکایی و رژیم کودک‌کش صهیونیستی قرار داشت. این رویارویی پس از ماه‌های نخست، از شکل مستقیم فاصله گرفت و در ابعاد مختلف امنیتی، اقتصادی، رسانه‌ای و سیاسی ادامه پیدا کرد. در ادامه نیز دولت آمریکا با ناکامی در دستیابی به اهداف خود در میدان نبرد و مقاومت مردم و نیرو‌های مسلح شجاع ایران، بار دیگر فشار‌های اقتصادی، تحریم‌ها و تهدید‌ها را به عنوان ابزار اصلی خود فعال کرد.
رهایی افزود: رئیس جمهور امریکا با بهره‌گیری از تبلیغات گسترده رسانه‌ای، از اعمال شدیدترین فشار‌های اقتصادی علیه مردم ایران سخن می‌گوید. این فضاسازی رسانه‌ای در حالی صورت می‌گیرد که جمهوری اسلامی ایران طی چهار دهه گذشته سخت‌ترین تحریم‌ها را در حوزه‌های نفت، نظام بانکی، کشتیرانی، بیمه، صنایع هواپیمایی، هوافضا و سایر بخش‌های راهبردی تجربه کرده است.
در این میان، برخی جریان‌های سیاسی و رسانه‌ای داخلی که حفظ رضایت آمریکا را معیار تحلیل خود قرار داده‌اند، با بزرگنمایی مشکلات و القای ناتوانی، تلاش می‌کنند هزینه‌های مقاومت را برجسته کرده و مسیر سازش را تنها راه عبور از مشکلات معرفی کنند. در حالی که تجربه سال‌های گذشته نشان داده است وابستگی اقتصادی و سیاسی، نه‌تنها تضمین‌کننده امنیت و رفاه کشور نبوده، بلکه می‌تواند آسیب‌پذیری ملی را افزایش دهد.
دبیر مجمع دانشگاهیان اضافه کرد: دشمن امروز اقتصاد کشور را به عنوان یکی از اصلی‌ترین میدان‌های تقابل هدف قرار داده است. در چنین شرایطی، ضرورت توجه جدی به اقتصاد مقاومتی بیش از گذشته آشکار می‌شود؛ اقتصادی که صرفاً به معنای مقابله با تحریم نیست، بلکه بر کاهش وابستگی، تقویت تولید داخلی، بهره‌گیری از علم و فناوری، افزایش بهره‌وری و استفاده از ظرفیت نخبگان و بخش خصوصی استوار است.
وی ادامه داد: تحولات منطقه‌ای نیز نشان می‌دهد که مسائل اقتصادی، امنیتی و سیاسی از یکدیگر جدا نیستند. موضوعاتی مانند تحولات لبنان، شرایط جبهه مقاومت و اهمیت راهبردی تنگه هرمز، بیانگر آن است که قدرت ملی تنها در حوزه نظامی تعریف نمی‌شود، بلکه به میزان تاب‌آوری اقتصادی، توان مدیریت بحران و قدرت حفظ انسجام داخلی نیز وابسته است. مدیریت هوشمندانه ظرفیت‌های منطقه‌ای و ژئوپلیتیک کشور، در کنار تقویت اقتصاد داخلی، از الزامات عبور موفق از این دوره حساس است.
در این شرایط، اقتصاد کشور نیز نیازمند آرایش متناسب با شرایط جنگی است. همان‌گونه که در میدان‌های دیگر کشور نیازمند برنامه‌ریزی، هماهنگی و تصمیم‌گیری ویژه است، در حوزه اقتصاد نیز نمی‌توان با رویکرد‌های عادی و روزمره با فشار‌های موجود مقابله کرد.
رهایی تاکید کرد: در فضای فعلی، دولت باید با اولویت دادن به برنامه‌هایی که فشار را از روی مردم و فعالان اقتصادی کاهش می‌دهد، حمایت ویژه‌ای از کسب‌وکار‌های آسیب‌دیده، واحد‌های تولیدی و خدماتی و افرادی که در اثر شرایط موجود شغل خود را از دست داده‌اند، داشته باشد. اقداماتی مانند ایجاد دوره تنفس در بازپرداخت تعهدات، حمایت هدفمند مالیاتی، کاهش هزینه‌های غیرضروری، کنترل واردات کالا‌های غیرضروری و تسهیل فعالیت تولیدکنندگان، بخشی از الزامات مدیریت اقتصادی در شرایط خاص کشور است.
در مقابل، اجرای تصمیمات اقتصادی صرفاً بر اساس نسخه‌های معمول و بدون توجه به شرایط اجتماعی، امنیتی و میزان تاب‌آوری جامعه می‌تواند آثار منفی به دنبال داشته باشد. هر سیاست اقتصادی باید علاوه بر شاخص‌های اقتصادی، پیامد‌های اجتماعی، اعتماد عمومی و سرمایه اجتماعی کشور را نیز مورد توجه قرار دهد.
وی با اظهار تاسف از نبود یک راهبرد جامع با وجود فشار‌های تحریمی گسترده گفت: ضعف در تقویت تولید، کاهش هزینه‌های دولت، عدم کوچک‌سازی و چابک‌سازی ساختار اجرایی، عدم میدان دادن واقعی به مردم برای مشارکت اقتصادی وعدم اعتقاد به استفاده سازمان‌یافته از ظرفیت‌های علمی کشور، موجب شده است فشار تورمی، کاهش تولید و افزایش قیمت‌ها مشکلات جدی برای اقشار مختلف جامعه ایجاد کند.
دکتر رهایی پیشنهاد کرد که مسئولین عالی‌رتبه نظام با شجاعت و تکیه بر توان ملت، موضوع ایجاد «قرارگاه اقتصاد مقاومتی» را برای برنامه‌ریزی توسعه اقتصادی بدون وابستگی به نفت، حمایت از تولید دانش‌بنیان، جلوگیری از واردات بی‌رویه کالا‌های غیرضروری، مدیریت منابع ارزی و تأمین نیاز‌های اساسی مردم در دستور کار جدی قرار دهند.

دبیر مجمع دانشگاهیان در ادامه بحث خود گفت: نکته دوم، اهمیت جنگ روایت‌ها و نقش رسانه در شرایط کنونی کشور است. 
در یک جنگ ترکیبی، رسانه تنها ابزار اطلاع‌رسانی نیست، بلکه یکی از ارکان حفظ امید اجتماعی، تقویت انسجام ملی و مقابله با عملیات روانی دشمن محسوب می‌شود. رسانه ملی و سایر نهاد‌های اطلاع‌رسانی باید ضمن انعکاس واقعیات جامعه، توانمندی‌ها، موفقیت‌ها و ظرفیت‌های کشور را نیز برای مردم تبیین کنند. در عین حال، مسئولین و نهاد‌های مختلف کشور باید توجه داشته باشند که ایجاد شکاف میان دستگاه‌های رسمی و تضعیف متقابل نهاد‌های حاکمیتی، می‌تواند به سرمایه اجتماعی کشور آسیب وارد کند. در شرایط جنگی، بیش از هر زمان دیگری نیازمند وحدت، هماهنگی و ارسال پیام قدرت و انسجام به جامعه و دشمن هستیم.
وی در مورد لزوم توجه به اندیشمندان و نخبگان به نکته سوم بحث دائر بر ضرورت توجه واقعی به اقتصاد مبتنی بر علم و نقش نخبگان در حل مسائل کشور پرداخت و گفت رهبر عظیم‌الشأن انقلاب در پیام هفته دولت بر توجه ویژه به نخبگان تأکید کردند و از مسئولین خواستند پیشنهاد‌ها و ابتکارات این قشر فرهیخته را برای رفع مشکلات کشور مورد توجه قرار دهند.
واقعیت این است که علی‌رغم تأکید‌های فراوان، هنوز فاصله قابل توجهی میان ظرفیت علمی کشور و فرآیند‌های تصمیم‌گیری و اجرایی وجود دارد. استفاده مؤثر از دانشگاهیان، متخصصان، شرکت‌های دانش‌بنیان و نیرو‌های صاحب فکر می‌تواند بخش مهمی از مشکلات اقتصادی و صنعتی کشور را حل کند. رهایی در پایان تاکید کرد ادامه بی‌توجهی به این ظرفیت‌ها می‌تواند موجب کاهش انگیزه در میان نیرو‌های متخصص و فرهیخته کشور شود؛ بنابراین ضروری است مسئولین با بازنگری در رویه‌های گذشته، زمینه حضور واقعی نخبگان در سیاست‌گذاری و حل مسائل کشور را فراهم کنند؛ چرا که آینده اقتصاد ایران نه با اتکا به بیرون، بلکه با تکیه بر علم، فناوری، خلاقیت و توان داخلی ساخته خواهد شد.