پایان مرمت و بازسازی پل خاتون کرج

به گزارش خبرگزاری صداوسیمای البرز، شهباز محمودی پل خاتون را یکی از بنا‌های ارزشمند تاریخی استان البرز دانست و اظهار کرد: این پل در دوره‌های مختلف با نام‌های گوناگونی از جمله پل خاتون، پل صفوی و پل کرج شناخته شده و اداره‌کل میراث فرهنگی نیز آن را با عنوان پل صفوی به ثبت رسانده است.

وی توضیح داد: آنچه در مطالعات و اقدامات باستان‌شناسی پیشین همکاران ما مشخص شده، نشان می‌دهد پایه‌های پل به دوره سلجوقی بازمی‌گردد، اما خود پل در دوره صفویه شکل گرفته است؛ بنابراین با بنایی مواجه هستیم که لایه‌های مختلف تاریخی را در خود جای داده و تنها یک سازه متعلق به یک دوره تاریخی نیست.

محمودی بیان کرد: پل خاتون در دوره‌های بعد نیز مورد توجه قرار گرفته و به‌ویژه در دوره قاجار، مرمت‌هایی روی آن انجام شده است. این موضوع نشان می‌دهد که پل در طول تاریخ همواره به عنوان یک عنصر مهم در ارتباطات و مسیر‌های عبوری منطقه مورد استفاده بوده و حفاظت از آن صرفاً به معنای نگهداری یک بنای قدیمی نیست، بلکه صیانت از بخشی از تاریخ شهر کرج است.

این مسئول با اشاره به تغییر کاربری پل در دوره معاصر گفت: در سال ۱۳۱۵، پل پهلوی در مجاورت پل خاتون احداث شد. پل جدید برای عبور خودرو مورد استفاده قرار گرفت و به دنبال آن، پل خاتون از مسیر عبور وسایل نقلیه خارج و عملا به مسیر پیاده تبدیل شد.

این مسئول توضیح داد: با وجود این تغییر، مشکلات سازه‌ای پل در سال‌های بعد ادامه پیدا کرد و در دهه ۷۰ نیز آسیب‌هایی در عرشه آن ایجاد شد. در سال‌های ۱۳۷۳ و ۱۳۷۴ حفره‌ای در عرشه پل به وجود آمد که در همان زمان عملیات مرمت و بازسازی روی آن انجام شد.

محمودی گفت: این آسیب‌ها در سال‌های ۱۳۹۷ و ۱۳۹۸ بار دیگر تکرار شد و این بار حفره‌ای با طول حدود دو و نیم متر و عرض ۸۰ تا ۹۰ سانتی‌متر در عرشه پل ایجاد شد. تجربه مرمت‌های قبلی نشان داد که دیگر نمی‌توان با اقدامات مقطعی با مسئله برخورد کرد و لازم بود برای نجات و حفاظت از پل، یک اقدام اصولی، علمی و مبتنی بر مطالعات انجام شود.

وی با اشاره به ورود شورای فنی استان و وزارت میراث فرهنگی به روند مرمت این بنا اظهار کرد: با توجه به سوابق آسیب و مرمت‌های انجام‌شده، تصمیم بر آن شد که مرمت پل باید به شکل اصولی انجام شود و پیش از اجرای عملیات نیز مطالعات لازم درباره وضعیت بنا صورت گیرد.

محمودی ادامه داد: در سال ۱۴۰۰ پیمانکاری برای انجام عملیات انتخاب شد، اما به دلیل اینکه پیمانکار تخصص لازم برای اجرای چنین پروژه‌ای را نداشت، قراردادش فسخ شد. پس از آن، در سال ۱۴۰۱ نشست‌هایی با شورای فنی وزارت میراث فرهنگی برگزار کردیم و به این نتیجه رسیدیم که مطالعات دقیق و جامعی برای این پل انجام شود تا مرمت بر اساس شناخت درست از وضعیت بنا و آسیب‌های آن صورت گیرد.

معاون میراث فرهنگی اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان البرز، گفت: با همکاری‌های انجام شده امکان واگذاری پروژه به یکی از مرمتگران شناخته‌شده بنا‌های تاریخی کشور فراهم شد. مرمتگری که در نقاط مختلف کشور سابقه فعالیت در زمینه مرمت و بازسازی بنا‌های تاریخی را دارد.

این مسئول با بیان اینکه این مرحله سرانجام به احیای پل خاتون منجر شد، افزود: خوشبختانه عملیات مرمت و بازسازی پل در اوایل خرداد سال ۱۴۰۴ به طور کامل به پایان رسید و اکنون پل از نظر عملیات مرمتی آماده بهره‌برداری است.

محمودی تأکید کرد: البته پایان مرمت به معنای پایان کار ما برای پل خاتون نیست. اگر قرار باشد یک بنای تاریخی واقعا به زندگی شهری بازگردد، باید در کنار حفاظت از خود بنا، برای فضای پیرامونی و نحوه استفاده مردم از آن نیز برنامه داشت.

وی از ورود شهرداری کرج به مرحله ساماندهی پیرامون پل خبر داد و گفت: پس از پایان مرمت، نشست‌هایی با شهرداری کرج داشتیم و خوشبختانه شهرداری نیز پای کار آمده است. این مجموعه مشاوری گرفته که قرار است فضای زیر پل را پاکسازی و ساماندهی کند و آن را به یک فضای تفریحی و گردشگری تبدیل کند.

معاون میراث فرهنگی اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان البرز افزود: همچنین قرار است این فضا به پاک‌رودی که در بالادست پل قرار دارد متصل شود تا مجموعه پیرامونی پل خاتون از یک فضای تاریخی به فضایی تبدیل شود که مردم بتوانند از ظرفیت‌های تفریحی و گردشگری آن استفاده کنند.

محمودی بخش دیگری از برنامه‌ها را مربوط به تعریف یک محور گردشگری تاریخی در مرکز کرج عنوان کرد و گفت: در کنار این اقدامات، شهرداری برای تعریف این محور یک مشاور گرفته و ما نیز ایده‌های لازم را در اختیار مشاور قرار داده‌ایم و در این زمینه همکاری می‌کنیم.

این مسئول توضیح داد: ایده این است که پل خاتون به عنوان یکی از نقاط مهم این مسیر، به میدان کرج متصل شود و این محور از میدان کرج به کاروانسرای شاه‌عباسی، از آنجا به امامزاده حسن، سپس به کاخ‌موزه سلیمانی و در ادامه به حمام مصباح امتداد پیدا کند.

محمودی خاطرنشان کرد: چنین مسیری می‌تواند بازدید از مجموعه‌ای از بنا‌ها و محوطه‌های تاریخی را برای گردشگران و شهروندان به یک تجربه منسجم تبدیل کند؛ یعنی مخاطب به جای اینکه هر بنای تاریخی را به صورت جداگانه ببیند، بتواند در قالب یک محور گردشگری، بخشی از تاریخ کرج را در یک مسیر مشخص دنبال کند.

این مسئول در پایان گفت: امیدواریم با اجرای تعهدات شهرداری، ساماندهی فضای پیرامون پل خاتون تا پایان سال به نتیجه برسد و گفت: اگر این اتفاق طبق برنامه پیش برود، امیدواریم تا پایان سال بتوانیم از اطراف و فضای کنار پل به عنوان یک مکان تفریحی و گردشگری استفاده کنیم. خود پل نیز برای عبور و مرور پیاده در نظر گرفته شده و به این ترتیب، پل خاتون می‌تواند ضمن حفظ هویت تاریخی خود، دوباره به بخشی زنده از فضای شهری کرج تبدیل شود.