مسجد باید به «دولت محله» تبدیل شود

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، مسعود پزشکیان در جریان بازدید از یکی از قرارگاه‌های «مسجد‌محوری و محله‌محوری» در یکی از مساجد شهر تهران، ضمن حضور در بخش‌های مختلف این مجموعه، از نزدیک در جریان برنامه‌ها، اقدامات اجرایی و نحوه سازماندهی فعالیت‌های مردمی قرار گرفت.

در این بازدید، ظرفیت‌های شکل‌گرفته در حوزه‌های خدمت‌رسانی اجتماعی، فعالیت‌های جهادی، حمایت‌های معیشتی، برنامه‌های فرهنگی و تربیتی، و همچنین تلاش‌ها برای ایجاد شبکه‌ای منسجم از مشارکت‌های مردمی مورد بررسی قرار گرفت.

رئیس‌جمهور در ادامه و در سخنانی مسجد را کانون شکل‌گیری نوعی «حکمرانی محلی» دانست و خواستار سازماندهی منسجم ظرفیت‌های مردمی در این بستر شد.

پزشکیان با تأکید بر ضرورت «نظام‌مند شدن»، «انسجام‌بخشی» و «هماهنگی میان نهادها» در بستر محلات، پیشنهاداتی را برای ارتقای کارآمدی این الگو ارائه کرد.

رئیس‌جمهور با اشاره به کارکرد تاریخی مسجد در صدر اسلام اظهار داشت: در زمان رسول خدا، مسجد محل اداره امور جامعه بود؛ ساختار‌های دولتی به شکل امروزی وجود نداشت و مردم در مسجد گرد هم می‌آمدند و درباره مسایل خود تصمیم‌گیری می‌کردند. بر همین اساس، مطلوب آن است که مسجد به «دولت محله» تبدیل شود و شرایط کنونی نیز فرصتی برای تحقق این هدف فراهم کرده است.

 پزشکیان با طرح ایده تبدیل مسجد به یک ساختار حکمرانی محلی افزود: برای تحقق این هدف، اقداماتی که در حال حاضر در این مجموعه انجام می‌شود بخشی از مسیر است، اما لازم است این فعالیت‌ها در قالب یک نقشه جامع سازماندهی شود. به‌گونه‌ای که مساجد هر محله روی نقشه مشخص باشند، به یکدیگر متصل شوند و هر مسجد، جمعیت معینی را تحت پوشش قرار دهد. همچنین، متناسب با رسالت‌های تعریف‌شده، مأموریت‌های مشخصی برای هر مسجد تعیین شود.

رئیس جمهور با اشاره به ظرفیت دستگاه‌های مختلف تصریح کرد: نهاد‌هایی مانند هلال‌احمر می‌توانند در حوزه تربیت نیرو‌های امدادی نقش‌آفرینی کنند، شهرداری می‌تواند خدمات شهری را در این بستر سامان دهد، نظام بهداشت و درمان می‌تواند مسایل سلامت مردم را در سطح محله پیگیری کند، آموزش‌وپرورش می‌تواند در شکل‌دهی به آموزش و رفتار نسل نوجوان مؤثر باشد و نهاد‌های حمایتی نیز می‌توانند پوشش اجتماعی را تکمیل کنند؛ چراکه این مأموریت به‌تنهایی از عهده یک دستگاه برنمی‌آید.

 پزشکیان با تبیین مفهوم حکمرانی محلی ادامه داد: در سطح محله امکان بسیج منابع مردمی وجود دارد؛ می‌توان متناسب با اهداف، برنامه‌ریزی کرد و بر اساس افق دید، دستاورد‌ها را شکل داد. اگر نگاه محدود به گروه‌های خاص باشد، برنامه‌ها نیز محدود خواهد شد؛ اما اگر کل جمعیت محله به‌عنوان مخاطب دیده شود، دامنه اقدامات به‌مراتب گسترده‌تر خواهد شد.

رئیس‌جمهور خاطرنشان کرد: در صورت ایجاد چنین پوششی، می‌توان متناسب با نیاز گروه‌های مختلف—از سالمندان و بیماران تا کودکان، جوانان، ورزشکاران و هنرمندان—برنامه‌ریزی کرد، اشتغال ایجاد نمود و خدمات هدفمند ارائه داد. تحقق این امر نیز در گرو مشارکت مردم است.

پزشکیان با اشاره به شرایط پیش‌روی کشور گفت: با روندی که در آینده پیش‌بینی می‌شود، کشور با مسایل و چالش‌هایی مواجه خواهد بود که حل آنها صرفاً از عهده دولت برنمی‌آید. همان‌گونه که در دوران جنگ ۸ ساله، این مردم بودند که با حضور خود امور را پیش بردند، امروز نیز نیازمند مشارکت گسترده مردمی هستیم.

رئیس جمهور ادامه داد: شرایط کنونی از جهاتی پیچیده‌تر از گذشته است؛ در آن زمان با یک دشمن مشخص مواجه بودیم، اما امروز با مجموعه‌ای از قدرت‌ها روبه‌رو هستیم و در چنین شرایطی، بدون حضور مردم امکان پیشبرد امور وجود ندارد.

 پزشکیان با تأکید بر نقش مساجد به‌عنوان بهترین بستر برای سازماندهی اجتماعی افزود: مساجد، مدارس، مراکز بهداشتی، هلال‌احمر، سمن‌ها و هیئات مذهبی، هر یک می‌توانند مخاطبان خود را سازماندهی کرده و در این چارچوب ایفای نقش کنند.

رئیس‌جمهور در ادامه پیشنهاد کرد: یک مرکز منطقه‌ای تعریف شود و محدوده‌ای با جمعیت مشخص—برای مثال ۲۰ تا ۲۵ هزار نفر—به‌عنوان حوزه پوشش در نظر گرفته شود. سپس مجموعه‌های فعال در این محدوده گرد هم آیند، تجربیات خود را به اشتراک بگذارند و برنامه‌های خود را به‌صورت هماهنگ تنظیم کنند.

پزشکیان با تأکید بر ضرورت تغییر رویکرد‌ها تصریح کرد: باید به‌جای رقابت‌های مخرب، رقابت در خدمت‌رسانی شکل گیرد. اختلافات جناحی و سلیقه‌ای نباید مانع خدمت به مردم شود. هر فرد یا مجموعه‌ای که توان بیشتری دارد، باید میدان عمل پیدا کند و دیگران نیز در کنار او به ارائه خدمت بپردازند.

 پزشکیان افزود: ضرورتی برای حذف یکدیگر وجود ندارد؛ بلکه باید به‌جای طرد، به جذب حداکثری اندیشید. در چنین فضایی، جوانان حتی کسانی که در مساجد تردد ندارند نیز با مشاهده اثرگذاری خود، به فعالیت‌های اجتماعی گرایش پیدا می‌کنند و از آسیب‌ها دور می‌شوند.

رئیس جمهور با قدردانی از اقدامات انجام‌شده در این مجموعه گفت: فعالیت‌های صورت‌گرفته بسیار ارزشمند است، اما لازم است با سازماندهی دقیق‌تر، محدوده‌های پوشش مشخص شود و مساجد مختلف با برگزاری جلسات منظم، هماهنگی و تبادل تجربه داشته باشند. هرچه دامنه پوشش افزایش یابد، میزان اثرگذاری نیز بیشتر خواهد شد.

 پزشکیان در بخش پایانی سخنان خود با اشاره به مفهوم عبادت اظهار داشت: عبادت صرفاً به معنای انجام دادن مناسک نیست، بلکه به معنای حرکت به‌سوی کمالاتی همچون خلاقیت، کرامت، عزت و دانایی است. جامعه‌ای که بر این مبنا حرکت کند، می‌تواند از بسیاری از مشکلات عبور کند.

رئیس جمهور با بیان اینکه کسی که بر پایه کرامت و رحمت عمل می‌کند، رفتار متفاوتی با دیگران دارد و همین رفتار، عامل جذب مردم خواهد بود، اظهار داشت: مساجد موفق نیز آنهایی هستند که توانسته‌اند با ایجاد جاذبه، مردم را به خود جذب کنند.

پزشکیان قدرت واقعی جامعه را در گرو حضور و مشارکت مردم دانست و تأکید کرد: هرچه این مشارکت گسترده‌تر شود، امکان حل مسائل نیز افزایش خواهد یافت.